Zespół Münchhausena to zaburzenie psychiczne zaliczane do tzw. zaburzeń pozorowanych. Osoba dotknięta tym schorzeniem celowo wywołuje lub udaje objawy choroby, aby zdobyć uwagę, współczucie innych, a często również opiekę medyczną. Główną motywacją jest potrzeba bycia postrzeganym jako pacjent wymagający pomocy. Zaburzenie to bywa trudne do rozpoznania, ponieważ osoby z zespołem Münchhausena często bardzo dobrze znają objawy chorób i potrafią je wiarygodnie odgrywać.
Objawy i mechanizm działania
Osoby z zespołem Münchhausena poszukują współczucia, wsparcia i zrozumienia pośród innych użytkowników przestrzeni wirtualnej. Najczęściej uaktywniają się w mediach społecznościowych. By wzbudzić silne uczucia w innych osobach wstawiają zdjęcia, filmy, fikcyjne wyniki badań, które mają nakreślić jak trudna jest ich sytuacja. Osoby z tym zaburzeniem mogą symulować chorobę, przesadnie opisywać objawy lub wręcz celowo wywoływać u siebie fizyczne dolegliwości, aby wzbudzić zainteresowanie. Często znają terminologię medyczną i potrafią przedstawiać symptomy w bardzo przekonujący sposób. Zdarza się, że zmieniają lekarzy i szpitale, by uniknąć zdemaskowania, co dodatkowo utrudnia prawidłową diagnozę. Chorzy nierzadko poddają się licznym zabiegom, unikając przy tym psychologicznej konfrontacji z prawdziwym problemem.
Zespół Münchhausena może także prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, wynikających z wykonania nadmiernej liczby badań i poddawania się procedurom medycznym. Może towarzyszyć takim zaburzeniom jak osobowość dysocjacyjna, psychopatyczna, zaburzenie obsesyjno-kompulsywne czy masochistyczne. Chorym w skrajnych przypadkach zdarza się samookaleczenie czy szkodzenie własnemu zdrowiu poprzez wywoływanie rzeczywistych objawów, na przykład poprzez celowe zatrucie. Ten destrukcyjny mechanizm wynika często z potrzeby bycia zauważonym, lęku przed odrzuceniem lub trudnych doświadczeń emocjonalnych z przeszłości.
Zespół zastępczy Münchhausena
Jedną z najcięższych form zaburzenia jest tzw. zespół Münchhausena per procura (by proxy, zastępczy), w którym opiekun – najczęściej rodzic – celowo wywołuje lub symuluje chorobę u dziecka. Taka sytuacja jest formą przemocy i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i prawnej. Dziecko jest narażone na niepotrzebne leczenie, hospitalizacje i zagrożenie zdrowia, a często nawet życia. Chorzy potrafią zmieniać placówki, ukrywać historię leczenia oraz manipulować wynikami badań, co utrudnia diagnozę i zwiększa zagrożenie dla zdrowia i życia.
Leczenie zaburzeń pozorowanych
Leczenie zespołu Münchhausena, zespołu zastępczego czy innych zaburzeń pozorowanych wymaga długotrwałej terapii psychologicznej i psychiatrycznej. Kluczowe jest zrozumienie emocjonalnych przyczyn tego zaburzenia. Pomocy warto szukać w takich miejscach jak Poradnia Harmonia https://poradnia-harmonia.pl/psychoterapia-warszawa/, gdzie pod okiem doświadczonych specjalistów można w komfortowy dla pacjenta sposób, pełen dyskrecji i empatii przejść prze każdy etap – od rozpoznania, aż po terapię. W tym przypadku zastępczego zespołu terapia obejmuje zarówno leczenie osoby dotkniętej zaburzeniami, jak i ochronę poszkodowanego.